Brak zapłaty za wykonaną usługę lub dostarczony towar to problem, z którym spotyka się wielu przedsiębiorców. Kontrahent nie odpowiada na wiadomości, przekłada termin płatności albo całkowicie unika kontaktu. Tymczasem niezapłacone faktury mogą poważnie utrudnić prowadzenie działalności gospodarczej.
Co zrobić, gdy kontrahent nie płaci faktury? Jak skutecznie odzyskać należne pieniądze i kiedy warto skierować sprawę do sądu?
Wezwanie do zapłaty – pierwszy krok
Zanim zdecydujemy się na skierowanie sprawy do sądu, warto wysłać kontrahentowi przedsądowe wezwanie do zapłaty.
W piśmie należy wskazać wysokość zadłużenia, numer niezapłaconej faktury, termin zapłaty oraz numer rachunku bankowego. Warto również wyznaczyć dodatkowy, krótki termin na uregulowanie należności, np. 7 dni, oraz poinformować o możliwości skierowania sprawy na drogę sądową.
Wezwanie do zapłaty często pozwala odzyskać pieniądze bez konieczności prowadzenia postępowania sądowego. Jeżeli jednak kontrahent nadal nie płaci, należy rozważyć wniesienie pozwu.
Pozew o zapłatę – jakie dokumenty są potrzebne?
Jeżeli wezwanie nie przyniosło rezultatu, przedsiębiorca może wystąpić do sądu z pozwem o zapłatę.
W pozwie należy określić dochodzoną kwotę, wskazać podstawę roszczenia oraz przedstawić dowody potwierdzające istnienie zadłużenia.
Najważniejszymi dokumentami mogą być faktury, umowy, zamówienia, potwierdzenia wykonania usług lub dostarczenia towaru, a także korespondencja z kontrahentem.
Warto pamiętać, że sama faktura nie zawsze wystarczy do wykazania zasadności roszczenia. Dlatego szczególnie istotne jest zgromadzenie dokumentów potwierdzających wykonanie zobowiązania.
Nakaz zapłaty – możliwość szybszego odzyskania pieniędzy
W wielu sprawach dotyczących niezapłaconych faktur możliwe jest uzyskanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym lub nakazowym.
W takim przypadku sąd może wydać nakaz zapłaty bez przeprowadzania rozprawy, na podstawie przedstawionych dokumentów.
Dłużnik otrzymuje nakaz zobowiązujący go do zapłaty określonej kwoty albo wniesienia odpowiedniego środka zaskarżenia w ustawowym terminie.
Jeżeli nakaz zapłaty się uprawomocni, wierzyciel może uzyskać tytuł wykonawczy i skierować sprawę do komornika.
W określonych przypadkach możliwe jest również skorzystanie z elektronicznego postępowania upominawczego, prowadzonego przez tzw. e-sąd.
Czy można dochodzić odsetek od niezapłaconej faktury?
Tak. Przedsiębiorca może domagać się nie tylko zapłaty należności głównej, ale również odpowiednich odsetek za opóźnienie.
W przypadku transakcji handlowych zastosowanie mogą znaleźć przepisy ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych.
Przepisy te przewidują również możliwość dochodzenia rekompensaty za koszty odzyskiwania należności, wynoszącej równowartość 40, 70 albo 100 euro, w zależności od wysokości świadczenia pieniężnego.
Oznacza to, że kwota dochodzona od nierzetelnego kontrahenta może być wyższa niż wartość samej faktury.
Co zrobić po uzyskaniu wyroku?
Jeżeli kontrahent nadal nie płaci pomimo wydania prawomocnego orzeczenia, możliwe jest skierowanie sprawy do egzekucji komorniczej po uzyskaniu tytułu wykonawczego.
Komornik może prowadzić egzekucję między innymi z rachunków bankowych, wierzytelności, ruchomości oraz nieruchomości dłużnika.
Warto jednak pamiętać, że skuteczność egzekucji zależy przede wszystkim od sytuacji majątkowej kontrahenta. Dlatego nie należy nadmiernie zwlekać z podjęciem działań prawnych.
Czy niezapłacona faktura może się przedawnić?
Tak. Roszczenia przedsiębiorców podlegają przedawnieniu, a długość terminu zależy od rodzaju zawartej umowy.
Co do zasady roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przedawniają się po trzech latach. Niektóre roszczenia, np. wynikające z umowy sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy, mogą jednak przedawniać się już po dwóch latach.
Dlatego każdą niezapłaconą fakturę warto odpowiednio szybko przeanalizować.
Podsumowanie
Brak zapłaty faktury nie oznacza, że przedsiębiorca musi pogodzić się ze stratą. Prawo przewiduje skuteczne instrumenty dochodzenia należności, począwszy od wezwania do zapłaty, przez postępowanie sądowe, aż po egzekucję komorniczą.
Jeżeli kontrahent nie reguluje swoich zobowiązań, warto skorzystać z pomocy adwokata, który pomoże przygotować pozew, zgromadzić odpowiednie dowody oraz podjąć działania zmierzające do odzyskania należnych pieniędzy.
