Nieprawidłowa diagnoza, błędnie przeprowadzony zabieg czy niewłaściwe leczenie mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. W takich sytuacjach pacjent ma prawo dochodzić odszkodowania i zadośćuczynienia. Nie każde niepowodzenie w leczeniu oznacza jednak błąd medyczny. Kiedy można mówić o odpowiedzialności lekarza lub szpitala?
Czym jest błąd medyczny?
Błąd medyczny to działanie lub zaniechanie personelu medycznego niezgodne z aktualną wiedzą medyczną albo wymaganymi zasadami należytej staranności.
Do najczęstszych przykładów błędów medycznych należą:
- błędy diagnostyczne – np. nierozpoznanie choroby pomimo występowania charakterystycznych objawów;
- błędy terapeutyczne – np. zastosowanie niewłaściwego leczenia lub nieprawidłowe przeprowadzenie operacji;
- błędy związane z podawaniem leków – np. podanie niewłaściwego preparatu lub błędnej dawki.
Należy jednak pamiętać, że samo pogorszenie stanu zdrowia pacjenta czy wystąpienie powikłań nie oznacza automatycznie popełnienia błędu medycznego. Konieczne jest ustalenie, czy postępowanie personelu było nieprawidłowe.
Kiedy pacjent może żądać odszkodowania?
Aby skutecznie dochodzić roszczeń związanych z błędem medycznym, co do zasady należy wykazać trzy okoliczności: nieprawidłowe i zawinione działanie lub zaniechanie personelu medycznego, powstanie szkody oraz związek przyczynowy między tym działaniem a szkodą.
Przykładowo, jeżeli lekarz nie rozpoznał choroby, pomimo że wyniki badań wskazywały na konieczność dalszej diagnostyki, a opóźnienie leczenia doprowadziło do pogorszenia stanu zdrowia pacjenta, mogą istnieć podstawy do dochodzenia roszczeń.
Co istotne, w sprawach dotyczących błędów medycznych nie zawsze jest konieczne wykazanie związku przyczynowego z całkowitą pewnością. W określonych okolicznościach wystarczające może być wykazanie odpowiednio wysokiego prawdopodobieństwa, że szkoda powstała wskutek nieprawidłowego postępowania.
Jakich świadczeń może domagać się pacjent?
Pacjent poszkodowany wskutek błędu medycznego może dochodzić kilku rodzajów świadczeń.
Odszkodowanie obejmuje poniesione straty finansowe, w szczególności koszty dodatkowego leczenia, rehabilitacji, zakupu leków, opieki osób trzecich czy utracone zarobki.
Zadośćuczynienie stanowi rekompensatę za cierpienie fizyczne i psychiczne, ból, stres, pogorszenie jakości życia oraz inne negatywne następstwa błędu medycznego.
Renta może przysługiwać pacjentowi, jeżeli wskutek błędu utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy, zwiększyły się jego potrzeby albo zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość.
Podstawę prawną tych roszczeń stanowią przede wszystkim art. 444 i 445 Kodeksu cywilnego.
Kto odpowiada za błąd medyczny – lekarz czy szpital?
Odpowiedzialność za błąd medyczny może ponosić zarówno lekarz, jak i szpital lub inny podmiot leczniczy.
W wielu przypadkach pacjent może skierować swoje roszczenia bezpośrednio do placówki medycznej lub jej ubezpieczyciela. Co istotne, nie zawsze musi wskazywać konkretnego pracownika, który dopuścił się zaniedbania.
Odpowiedzialność może również wynikać z naruszenia praw pacjenta, np. przeprowadzenia zabiegu bez wymaganej świadomej zgody czy nieudzielenia pacjentowi odpowiednich informacji o leczeniu.
Jak dochodzić odszkodowania za błąd medyczny?
Pierwszym krokiem powinno być zgromadzenie pełnej dokumentacji medycznej, w tym wyników badań, kart informacyjnych leczenia szpitalnego i zaleceń lekarskich. Warto również zachować rachunki za leczenie i rehabilitację oraz dokumenty potwierdzające utracone dochody.
Następnie należy ocenić, czy istnieją podstawy do przypisania odpowiedzialności placówce medycznej. W sprawach sądowych kluczowe znaczenie mają często opinie biegłych lekarzy.
Dochodzenie roszczeń można rozpocząć od skierowania wezwania do zapłaty do podmiotu odpowiedzialnego lub jego ubezpieczyciela. Jeżeli nie dojdzie do porozumienia, pacjent może wystąpić z pozwem do sądu.
W określonych przypadkach możliwe jest również uzyskanie świadczenia z Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych, bez konieczności wykazywania winy personelu. Dotyczy to zdarzeń związanych z leczeniem szpitalnym finansowanym ze środków publicznych, po spełnieniu ustawowych warunków.
Ile czasu ma pacjent na dochodzenie roszczeń?
Co do zasady roszczenia z tytułu czynu niedozwolonego przedawniają się po upływie 3 lat od dnia, w którym pacjent dowiedział się lub przy zachowaniu należytej staranności mógł dowiedzieć się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia.
W przypadku szkody na osobie termin przedawnienia nie może zakończyć się wcześniej niż po upływie 3 lat od uzyskania wiedzy o szkodzie i osobie odpowiedzialnej. Jeżeli szkoda wynikła z przestępstwa, zastosowanie może znaleźć 20-letni termin przedawnienia.
Dlatego nie warto zwlekać z analizą swojej sprawy.
Podsumowanie
Błąd medyczny może stanowić podstawę do uzyskania odszkodowania, zadośćuczynienia, a niekiedy również renty. Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej analizy dokumentacji medycznej, przebiegu leczenia i skutków zdrowotnych.
Jeżeli podejrzewasz, że Ty lub osoba Ci bliska padliście ofiarą błędu medycznego, warto skonsultować sprawę z adwokatem. Profesjonalna ocena pozwoli ustalić, czy istnieją podstawy do dochodzenia roszczeń oraz jakie działania należy podjąć w celu ochrony swoich praw.
