Zachowek – Ile wynosi? Kto ma do niego prawo?

Zachowek jest formą ochrony osób najbliższych spadkodawcy, którzy zostali pominięci w testamencie lub pominięci w darowiznach dokonanych jeszcze za życia spadkodawcy. Zachowek jest wyrażoną w pieniądzu wartością obliczoną zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego. Uprawnionym do otrzymania zachowku jest osoba, która byłaby powołana do spadku, gdyby spadkobierca nie pozostawił testamentu. Zachowek przysługuje także w przypadku dziedziczenia ustawowego, ale w sytuacji gdy spadkodawca za życia dokonał darowizn, które znacząco zmniejszyły wartość spadku. Zgodnie z art. 991 Kodeksu cywilnego osobami uprawnionymi do otrzymania zachowku są:

• małżonek spadkodawcy,
• zstępni spadkodawcy (czyli potomkowie – dzieci, wnuki)
• rodzice spadkodawcy,

jeżeli byliby powołani do spadku z ustawy.

Kto jest uprawniony do zachowku, a kto zobowiązany do zapłaty?

Osobami zobowiązanymi do zapłaty zachowku są:

• spadkobiercy powołani do dziedziczenia w testamencie,
• osoby, na rzecz których spadkodawca ustanowił zapis windykacyjny;
• osoby obdarowane darowizną doliczoną do spadku.

Obowiązek zapłaty zachowku powstaje w chwili śmierci spadkodawcy i należy do długów spadkowych.

Ile wynosi zachowek?

Wysokość zachowku zależy od wartości całego spadku, udziału, który przypadałby osobie w przypadku dziedziczenia ustawowego oraz od tego, czy uprawniony jest trwale niezdolny do pracy lub jest osobą małoletnią. Zgodnie z art. 991 Kodeksu cywilnego: § 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek). Czyli osobie trwale niezdolnej do pracy oraz małoletniemu należy się wartość wynosząca 2/3 udziału spadkowego, czyli 2/3 tego co osoba otrzymałaby w przypadku dziedziczenia ustawowego. Pozostałym osobom uprawnionym do zachowku należy się połowa (1/2)  tego co co osoba otrzymałaby w przypadku dziedziczenia ustawowego. 

Przedawnienie

Zgodnie z art. 1007 Kodeksu cywilnego roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku  przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu.

Czy można pozbawić zachowku spadkobiercę ustawowego?

Tak. Zgodnie z art. 1008 Kodeksu cywilnego możliwe jest tzw. wydziedziczenie: Spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku: 1) wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego; 2) dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci; 3) uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

W przypadku pytań lub wątpliwości zapraszam do umówienia się na poradę.